نظر سنجی
نظر شما در رابطه با سایت سازمان میراث فرهنگی استان قزوین چیست؟
عالی
خوب
متوسط


نجات باغستان قزوین با همگرایی مدیران

نویسنده: شیما شاهین‌فر / قزوین- خبرنگارهمشهری
در پی وقوع چند مورد آتش سوزی و قطع عامدانه درختان در بخش‌هایی از باغستان‌های سنتی قزوین در ماه‌های آخر سال گذشته، نگرانی‌ها در خصوص آینده این میراث ارزشمند افزایش یافت...

در پی وقوع چند مورد آتش سوزی و قطع عامدانه درختان در بخش‌هایی از باغستان‌های سنتی قزوین در ماه‌های آخر سال گذشته، نگرانی‌ها در خصوص آینده این میراث ارزشمند افزایش یافت. تا جایی که برخی نهادهای متولی امر، با انتقاداتی مستقیم عملکرد یکدیگر را زیر سؤال بردند و یا دیگری را در این باره مقصر دانستند.
این مناقشات که بیشتر به صورت غیر رسمی در فضای مجازی صورت گرفته بود، بیشتر به سودای تغییر کاربری باغستان از سوی شهرداری اشاره می‌کرد و در نتیجه منجر به آن شد که طی خبری، مدیرعامل سازمان باغستان‌های شهرداری، در دفاع از خود برآید و در این میان، میراث فرهنگی را نیز به نگاهی فانتزی محکوم کند. از این رو سرپرستی روزنامه همشهری قزوین با اذعان به ضرورت نگاهی تخصصی و منصفانه به موضوع مهم باغستان با تأکید بر تفاهم، اقدام به برگزاری میزگرد تخصصی باغستان‌های سنتی قزوین کرد.
 این نشست با حضور «محمد علی حضرتی‌ها» مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، «محمدرضا صدیقی» رئیس کمیسیون شورایاری‌های شورای اسلامی شهر و نماینده شورا در سازمان باغستان‌ها، «هاشم اخوی‌زادگان» نماینده معتمد باغداران و جمعی از خبرنگاران برگزار شد که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید،
در شرایطی که هر کس با رویکرد و نگاه خود عاملی را به عنوان علت تخریب روز افزون باغستان معرفی می‌کند ، تغییر کاربری، نبود توجیه اقتصادی برای باغداران و مسأله آب، بیشتر از سایر گزینه‌ها مطرح است. شما در این زمینه چه نظری دارید؟
تأکید بر 4 مولفه برای حفظ باغستان
اخوی زادگان: تغییر سبک زندگی و شرایط اقلیمی یکی از عوامل مؤثر در تخریب تدریجی باغستان است. زمانی که باغستان شکل گرفت تنها راه معیشت مردم عادی باغداری بود اما امروز با تغییر سبک زندگی مردم نمی‌توان انتظار تداوم الگوی پیشین زندگی را داشت مگر آن که باغستان هم دچار تغییراتی شود. 4 موضوع پر اهمیت می‌تواند باغداران را برای ادامه فعالیت تحت تأثیر قرار دهد و در کنار هم باغستان را حفظ کند.
«آب»، «راه»، «امنیت» و «انگیزه» مهم‌ترین فاکتورهایی هستند که آینده باغستان را تعیین می‌کنند. سازمان باغستان‌های شهرداری قزوین در بخش‌هایی مانند تأمین آب، ایجاد راه و امنیت، توانسته است اقداماتی را انجام دهد اما مسأله ایجاد انگیزه هنوز هم مغفول مانده است و این سبب شده بخش زیادی از باغستان‌ها به صورت رها شده، در حال تخریب و نابودی قرار بگیرند. نبود زیرساخت‌های مناسب برای باغداری، بی‌توجهی به باغ‌ها از سوی صاحبانی که ورثه یک باغدار بزرگ هستند و خرد شدن باغ‌ها، نبود وقت و قدرت بدنی کافی برای باغداری و مواردی از این دست، سبب شده است نسل جدید میل کمتری به حفاظت از باغ‌ها و امرار معاش از این طریق داشته باشند.
ضرورت ایجاد همگرایی میان مدیران استان
صدیقی: باغستان سنتی قزوین یکی از قانع‌ترین انواع باغ‌های مثمر در خاورمیانه است و همگی ما موظفیم برای حفظ و نگهداری این میراث ارزشمند بکوشیم. آن چه بیش از مشکلات مطرح شده، به باغستان لطمه می‌زند از نگاه من، نبود همگرایی میان مدیران در حوزه باغستان است که سبب آسیب زدن به این سرمایه ارزشمند شده است. علاوه بر این، ضرورت نگاه واقع‌بینانه به مسائل باغستان نیز نباید مغفول واقع شود. از مسیرهای دسترسی باغستان که قبلا حیوانات چهارپا تردد می‌کردند، امروز باید چهارچرخ‌ها عبور کنند تا شرایط برای باغداران هم تسهیل شود. ما نتوانستیم از وضع امروز باغستان به طور بهینه بهره برداری کنیم و تا زمانی که همگرایی و واقع بینی ایجاد نشود، نمی‌توانیم از این ظرفیت استفاده کنیم.
حیات اجتماعی قزوین وابسته به باغستان
حضرتی‌ها: قزوین در همه تاریخ نامه‌ها و اسناد با باغستان‌های اطراف خود و نه شاخصه دیگر، معرفی شده است. در آثار دوران اسلامی و کتب مسالک و ممالک قرون 2 و 3 متوجه می‌شویم حیات اجتماعی قزوین بیش از هر چیز به موضوع باغستان‌ها وابستگی داشته است.
 از دهه 40 به بعد با نام توسعه شهری شاهد تعرض به باغستان بوده‌ایم و شاید بتوان اولین گام در تعرض به باغستان را استقرار لشکر 16 زرهی در قزوین و در پی آن تغییر مسیر رودخانه‌ها دانست. در ادامه نیز راهبرد توسعه شهر به سمت شمال و هدف قرار گرفتن باغستان در خلال خیابان سازی‌های دهه 50 و 60 و پل سازی‌ها در دهه 90 باعث شد تأمین آب در باغستان با مشکل روبه‌رو شود. این تعرض به باغستان از خیابان‌سازی در دهه‌های پیشین به پل‌سازی در دهه 90 تبدیل شده است که این اقدام‌های خشکسالی نسبی، ممانعت از جاری شدن رواناب‌ها در باغستان و... را در پی داشته است.
در حال حاضر وضع تأمین آب باغستان از منابع مختلف را چطور ارزیابی می‌کنید؟ این آب نیاز باغستان را تأمین می‌کند ؟
حفظ باغستان با منابع آبی موجود
اخوی زادگان: قزوین در گذشته شهری برفی بوده و در زمستان آنقدر برف می‌بارید که تا خردادماه کوه‌ها پر از برف بودند. این برف در روخانه‌ها جاری و باغستان را کاملاً سیراب می‌کرد اما اینک با کاهش نزولات جوی چنین امکانی از باغستان گرفته شده است. مقدار باران هم آنقدر زیاد نیست که بتوان به عنوان یک منبع آبی به آن نگاه کرد. آب موجود از محل کانال و بارندگی‌ها نیاز باغستان‌ها را تأمین نمی‌کند. آب اختصاص یافته از کانال از نظر زمانی با نیاز باغستان مطابقت ندارد. با این وجوداگر به خشکسالی بر نخوریم با منابع موجود می‌توان نیاز آبی باغستان را مدیریت کرد.
ضرورت نگاه ویژه دولت به باغستان
صدیقی: امروز با توجه به تغیرات اقلیمی نمی‌توان به مقدار آب بارندگی برای باغستان بسنده کرد. به همین منظور سالانه 8 میلیون متر مکعب آب از کانال خریده می‌شود که این مقدار هم به عنوان مسکنی برای وضع فعلی باغستان است. برای حل مسأله منبع آب در باغستان جای نهادهایی مانند سازمان جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، اداره امور اراضی و... خالی است. دولت همانطور که برای دریاچه ارومیه هزینه می‌کند ، باید بودجه‌ای برای حفظ و احیای باغستان سنتی قزوین در نظر بگیرد و در غیر این صورت با تخریب باغستان، نه تنها قزوین بلکه همسایگان آن هم گرفتار مسائل و مشکلاتی می‌شوند
. به نظر می‌رسد نجات باغستان به یک رویکرد همه جانبه و توأم با تعامل نیاز دارد. فکر می‌کنید در این مسیر اولویت با چه اقدامی است تا ترمز نابودی باغستان کشیده شود و بتوان آن را احیا کرد؟
ثبت ملی؛ گام مهم حفظ باغستان سنتی
حضرتی‌ها: در حوزه باغستان هم مانند سایر بخش‌ها میراث فرهنگی با 3 رویکرد حفاظت، مرمت و احیا ورود می‌کند. در حال حاضر بخش‌هایی از باغستان سالم و زنده است که باید حفاظت شوند؛ بخش‌هایی تُنُک شده‌اند که باید مرمت شود و بخش‌های نابود شده است که باید احیا شوند.
در این خصوص هم رویکردمان این است که به هیچ عنوان نباید از محدوده‌ای که در سال 93 برای باغستان ثبت شده، صرف نظر کرد حتی اگر درختان در آن ناحیه نابود شده باشند. در این زمینه با ورود و حمایت دولت هیچ مخالفتی نداریم اما زمینه فرهنگی و اجتماعی که در بحث دریاچه ارومیه باعث ورود دولت شد، حالا باید در حوزه باغستان ایجاد شود. ثبت ملی در این خصوص اولین گام بود و در ادامه باید خطر‌های نابودی باغستان برای مردم و مدیران تشریح شود. اعتقاد دارم کارِ کارشناسی در بدنه دولت و ایجاد وفاق ملی برای حفاظت از باغستان می‌تواند به نجات این سرمایه گرانبها کمک کند.
ضرورت اجرای سریع طرح مرمت باغستان
اخوی زادگان: برای نجات باغستان نباید به امید دیگران در آینده بمانیم. طرح مرمت باغستان باید هر چه سریعتر ارائه شود زیرا هر چه زمان بگذرد مسأله باغستان بغرنج‌تر می‌شود. اگر قرار است تملک صورت بگیرد بهتر از زودتر و قبل از تخریب صورت بگیرد. علاوه بر آن اگر قرار است باغستان منبع اقتصادی یاحتی تفنن خانواده‌ها در نظر گرفته شود، باید به نیازهای باغدار پاسخ داده شود. این‌که وسایل و ابزار کارش را کجا نگهداری کند؟ از چه مسیری خود را به باغش برساند؟ آیا پیمانکاری وجود دارد که کارهای باغستان را انجام دهد؟ سرویس بهداشتی و محل استراحت در کجای باغستان برای باغدار دیده شده است؟ اگر بتوانیم اقتضائات زندگی امروز را در نظر بگیریم و به سؤالات و نیازهای باغداران پاسخ منطقی بدهیم مسأله حل خواهد شد
. ایجاد بوستان‌های شهری در بخش‌هایی از باغستان
صدیقی: من فکر می‌کنم لازم است نهادهای مرتبط سهم و آورده مادی و معنوی خود را برای حمایت از باغستان مشخص کنند.
مسدود کردن توسعه مشکلات باغستان را حل نمی‌کند. سازمان باغستان‌های شهرداری قزوین که با مصوبه شورای اسلامی شهر ایجاد شده، امروز نقش «دخوباشی»‌های قدیم را ایفا می‌کند و برای حمایت از باغستان، در بودجه 96، 3ملیارد تومان بودجه دریافت خواهد کرد. تعیین متولی اصلی باغستان، پایلوت شدن بخشی از باغستان برای اجرای طرح احیا از سوی شرکت مشاور و احیای بافت از بین رفته با الگوی ایجاد بوستان‌های شهری نظیر بوستان ملاخلیلا، از جمله مواردی است که می‌تواند به حفظ و احیای باغستان کمک کند.
 

يكشنبه 27 فروردين 1396
09:19:15

 
Copyright © 2017 qchto.ir - All rights reserved
E-mail : info@qchto.ir - Power by Ghasedak ICT