نظر سنجی
نظر شما در رابطه با سایت سازمان میراث فرهنگی استان قزوین چیست؟
عالی
خوب
متوسط


گفتگو با احمد بامشاد ؛
چراغ روشن موج بافی قزوین

«موج» پارچه‌ دست‌بافته‌ای است بیشتر با طرح‌های چهارخانه‌ای درشت که تماماً از پشم بافته می‌شود و در چهارخانه‌های آن از رنگ‌های متعددی استفاده می‌شود...

نویسنده: مهدی باقری / قزوین-خبرنگار همشهری
«موج» پارچه‌ دست‌بافته‌ای است بیشتر با طرح‌های چهارخانه‌ای درشت که تماماً از پشم بافته می‌شود و در چهارخانه‌های آن از رنگ‌های متعددی استفاده می‌شود. از موج عمدتاً برای رختخواب‌پیچ، پتو، پشتی، رویه کرسی، سجاده و گاه برای چادرهای عشایر استفاده می‌کنند. این نوع پارچه روی دستگاه‌های بافندگی سنتی، 2 وردی و 4 وردی بافته می‌شود و دارای عرض متغیر معمولاً 60 تا 80 سانتی‌متر است.
موج‌بافی در حال حاضر در کشور صرفا مختص قزوین است؛ البته چند نفر در سنندج و کرمان در این کار فعالیت دارند، اما با موج‌بافی قزوین تفاوت دارد
«احمد بامشاد»، هنرمند موج‌باف قزوینی در داخل حجره کوچکی در سرای سعدالسلطنه فعالیت می‌کند و تنها کسی است که با گذشت بیش از 70 سال از عمرش هنوز چراغ هنر موج‌بافی را روشن نگه داشته است. این هنر 400ساله که از زیر شاخه‌های نساجی است در سال‌های دور رونق فراوانی داشت، اما با آمدن دستگاه‌های نساجی از رونق آن کاسته شده است. «احمد بامشاد» طی 60 سال فعالیتش در بیش از 30 نمایشگاه حضور داشته است که بیش از 9 مورد آن نمایشگاه‌های بین‌المللی بوده‌اند. متن زیر ماحصل گفت‌وگوی همشهری با این موج‌باف باتجربه قزوینی است.
  • چطور با این هنر آشنا شدید؟
اجداد من همگی در این حرفه و هنر فعالیت داشتند و به نوعی این هنر در خانواده ما موروثی است. این کار را در سن 8 سالگی در کنار پدرم یاد گرفتم و تاکنون بیش از 60 سال در این کار فعالیت دارم و تنها کسی در استان هستم که در این رشته فعالیت می‌کنم. این هنر 400 ساله یادگاری از گذشتگان است. همیشه با عشق کار کردم و همه تلاشم را برای حفظ و ماندگاری این هنر به کار بسته‌ام.
  • از گذشته موج‌بافی بگویید.
در زمان‌های گذشته این هنر، شغل بسیاری از افراد بود که منبع درآمد خوبی برایشان محسوب می‌شد. پدرم در یک کارگاه بزرگ در بازار قزوین فعالیت داشت و چندین کارگر هم در کنار هم به این شغل مشغول بودند. با فراوان شدن سوخت‌های فسیلی مثل نفت وگاز رونق این کار هم تحت تأثیر همین امر قرار گرفت. چرا که بیشتر موج‌بافی‌ها در روی کرسی‌ها استفاده می‌شد. در کنار آن با آمدن اجناس و منسوجات چینی، این هنر به فراموشی سپرده شد و بسیاری از افراد شغل پدری و گذشته خود را کنار گذاشتند و به کارهای دیگری روی آوردند.
  • مشتریان موج‌بافی چه کسانی هستند؟
در گذشته برای جهیزیه دختران مرسوم بود که از بافته‌های موجی در آن باشد. به دلیل ماندگاری و دوام زیادِ این بافته‌ها، خانواده‌های اصیل قزوینی نیز، دیگر به این بافته‌ها احتیاجی ندارند. چراکه در بیشتر خانه‌های قدیم از این دست‌بافته‌ها یافت می‌شد و تا به الآن هم استفاده می‌کنند. سایر مردم هم شناخت کافی نسبت به این هنر ندارند و بیشترین کارشان عکس گرفتن از این بافته‌ها و دستگاه موج‌بافی است. در حال حاضر به جز مواردی که سازمان‌ها و ارگان‌ها برای هدیه به مهمانان خود از این بافته‌های موجی خرید می‌کنند، استقبال زیادی از طرف سایر مردم نمی‌شود.
  • نقوش موج‌بافی به چه شکل است؟
نقشه و طرح موج‌بافی برگرفته از ذهن است و به مرور در سالیان دراز این نقشه‌ها و طرح‌ها در ذهنم باقی مانده و از آن‌ها استفاده می‌کنم. در هر کار موج 3 نوع طرح گل، جناغی و ساده وجود دارد. این دستگاهی که در حال حاضر با آن مشغول به کارم، شخصاً ابداع کردم و قابل جابه‌جایی است. اجزای آن شامل عروسک، دفتین، شانه، غلطک، ماسوره، ورد، نورد و پایه است.
  • کمی از فرآیند این هنر بگویید.
در هنر موج‌بافی ابتدا باید پشم‌ها رنگ شوند. سپس پشم‌های رنگ‌شده در «هزار گرد» قرار می‌گیرند و بعد آن‌ها را به اصطلاح «یِماق» یا «گُنداله» (به صورت توپی شکل) می‌کنم و برای چله کشیدن آماده می‌شود و بعد از آن باید در نورد پیچیده شود که حتما باید با مهارت خاصی صورت بپذیرد. اگر کسی همه فنون کار را بلد باشد، ولی این قسمت کار را به درستی انجام ندهد، با مشکل مواجه خواهد شد. در ادامه کار نیز کارهای پودگذاری و دفتین زدن انجام می‌شود که بیشتر تخصصی هستند.
  • وجه تسمیه موج‌بافی چیست؟
به دلیل طرح‌های زیگزاگ که بر روی پارچه نقش می‌بندد به این هنر نساجی «موج» می‌گویند. از نظر نزدیکی به هنرهایی از این دست، این هنر به چادرشب نزدیک است. اما ازنظر طرح و ترکیب‌بندی از چادرشب پیچیده‌تر است و بافته‌ای نرم و سبک به شمار می‌رود که در عرض‌های ۶۰ تا ۸۰ سانتی‌متر تهیه می‌شود و با توجه به کاربردهای مختلف، گاهی در قطعات یک دست کناره‌ هم چیده و دوخته می‌شود تا به عرض مورد نظر که معمولاً برای مصارف لحاف‌کرسی است برسد.
 

پنجشنبه 24 فروردين 1396
11:39:16

 
Copyright © 2017 qchto.ir - All rights reserved
E-mail : info@qchto.ir - Power by Ghasedak ICT